ก่อนจะตอบคำถามนี้ ผมมีเรื่องอยากเล่าให้ฟัง

เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นตอนพักเบรก ซึ่งเป็นเบรกสุดท้ายก่อนการอบรมจะจบลง

“อาจารย์คะ คอร์สนี้มีแบบทดสอบหลังเรียนหรือเปล่าคะ?”
“คอร์สนี้ไม่มี ทำไมหรือครับ?” ผมถามกลับ
“ไม่มีก็ดีค่ะ หนูจะได้ไม่เสียโควตา”

แน่นอนว่าผมงงกับคำตอบนั้น จึงถามกลับว่าคืออะไร

“คืออย่างคอร์สก่อนหนูก็แคปเจอร์หน้าจอ แล้วเอาไปถาม AI”
“แต่หนูใช้เวอร์ชันฟรี เลยแคปถามได้แค่ 3 ครั้ง”
“ที่เหลือหนูก็ต้องมาคิดเอง”

…

ผมเพิ่งได้ดูลิปจากช่อง ColdFusion ที่ชื่อว่า Is AI Making Us Dumber?

อันที่จริงผมไม่รู้จักคลิปนี้ แต่เห็นทอย DataRockie เขียนรีวิวแล้วชอบ จึงตามไปดูคลิปเต็ม และเป็นที่มาของบทความนี้

กลับไปที่คำถาม “AI ทำให้เราโง่ลงหรือเปล่า?”

คำตอบที่ดูเหมือนคำถามคือ “เราใช้ AI มากเกินไปหรือเปล่า”

คำว่า ‘มากเกินไป’ คืออะไร?

เรื่องที่ผมเขียนช่วงแรกคงอธิบายได้เป็นอย่างดี และคิดว่าน้องคนนี้คงไม่ใช่แค่คนเดียว

สมองของเราก็เหมือนกล้ามเนื้อ ยิ่งใช้มาก ยิ่งเก่ง ในทางตรงข้าม ยิ่งใช้น้อย ยิ่งแย่ลง

ทุกวันนี้หลายคนเสียความสามารถด้านทิศทางไปแล้ว คุณรู้ไหมเพราะอะไร?

Google Maps

เพราะความสะดวกสบายมีราคาที่ต้องจ่าย

(Convenience often comes at a price)

งานวิจัยพบว่า 50% ของคนอายุ 85 ปีเป็นโรคอัลไซเมอร์ แต่บางคนอาจยังไม่แสดงอาการ

อีกงานวิจัยพบว่า นักเรียนที่ใช้ AI ในช่วงโควิด มีแนวโน้มที่จะข้ามพื้นฐานความรู้ แล้วนำ ‘นิสัย’ นี้ติดตัวไปใช้ตอนทำงาน

ผลคือทำงานได้ แต่ขาดความเข้าใจ ขาดความสนใจในพื้นฐาน และขาดทักษะการคิดวิเคราะห์

รายงานจาก AWS ระบุว่า 57% ของคอนเทนต์บนอินเทอร์เน็ตถูกสร้างหรือถูกแปลจาก AI

พูดง่าย ๆ คือ คอนเทนต์ที่เราเห็นบทอินเทอร์เน็ต เกินครึ่งมาจาก AI

แต่ AI มีโอกาสผิด หรือมีโอกาสที่จะบิดเบือนข้อมูล (Distortion)

จะน่ากลัวขนาดไหน ถ้า AI ถูกเทรนด้วยข้อมูลที่สร้างจาก AI

ผู้คนเริ่มเชื่อ AI หรือใช้เป็นแหล่งหาข้อมูลชั้นต้น (Primary Source) กันแล้ว

ทุกวันนี้ หลายคนไม่ใช้ Google Search อยากรู้อะไรก็ถาม AI

เราอาจลืมไปว่า AI ไม่ใช่คลังแห่งความรู้ แต่คือแบบจำลองทางสถิติของคลังแห่งความรู้

(They are actually not knowledge bases, they are statistical models of knowledge bases)

ถ้ายังเป็นเช่นนี้ ในอีก 5 ปี เราอาจสูญเสียความสามารถด้านการคิดโดยไม่รู้ตัว

[ แล้วจะแก้ปัญหานี้อย่างไร? ]

ในปี 1988 คุณครูโรงเรียนประถมรวมตัวประท้วงต่อต้านการใช้เครื่องคิดเลข

พวกเขาไม่ได้ต่อต้านเครื่องคิดเลข แต่ควรให้ใช้ในเด็กโต
เด็กควรเรียนคอนเส็ปต์ทางคณิตศาสตร์ให้เข้าใจก่อน จากนั้นค่อยให้ใช้เครื่องคิดเลข

เราก็ควรใช้ AI ในลักษณะนี้เช่นกัน เราไม่ควรข้ามพื้นฐานความรู้ เราไม่ควรสูญเสียความสามารถด้านการคิดวิเคราะห์

ผมดูคลิปนี้แล้วนึกถึงสารคดีที่ชื่อ The Social Dilemma (2020)

สารคดีนั้นสร้างกระแสในตอนแรกได้พอควร แต่สุดท้ายคนก็ลืมแล้วค่อย ๆ จางไป

คลิปนี้สามวันแรกมียอดวิว 500K
วันที่สี่ยอดวิวเพิ่มเป็น 580K
ด้วยเรตนี้ คิดว่าเต็มที่คงไม่ถึงล้าน

โดยส่วนตัวไม่อยากให้คลิปนี้จางไป อยากให้ทุกคนได้ดู และตระหนักถึง ‘ราคา’ ของความสะดวกสบายนี้

ยังไม่สายที่เราจะใช้ AI ให้ถูกวิธี
ใช้ AI ให้เหมือนเพื่อนคู่คิด ไม่ใช่ให้คิดแทนเรา

ดังคำพูดของคุณ Rene Descartes

“We think, therefore we are”

“ตราบใดที่เราคิด ตราบนั้นยังมีเรา”